CHỮA LÀNH TOÀN DIỆN

Khi chữa lành trở về đúng vị trí trong đời sống thật

Nguyễn Tiến Mạnh
(Nhà sáng lập MSOUND Healing)

Những năm gần đây, “chữa lành” trở thành một từ khá quen thuộc. Chúng ta bắt gặp nó trên mạng xã hội, trong sách, podcast, các khóa học, retreat, workshop và nhiều hình thức chăm sóc tinh thần khác.

Nhiều người tìm đến thiền, yoga, âm nhạc, Sound Healing, Voice Healing, chuông xoay hay những khoảng thời gian tĩnh lặng đơn giản vì họ đang mệt.

Có người mất ngủ. Có người căng thẳng kéo dài. Có người làm việc quá nhiều nhưng không biết nghỉ. Có người không mắc một căn bệnh cụ thể nào nhưng lúc nào cũng cảm thấy trong người không ổn. Và cũng có những người chỉ đơn giản là muốn tìm lại cảm giác bình yên mà họ đã đánh mất trong một nhịp sống quá nhanh.

Ở góc độ đó, nhu cầu chữa lành là hoàn toàn dễ hiểu.

Con người cần những khoảng dừng. Cần được nghỉ ngơi. Cần được lắng nghe. Cần có một nơi để trở về với chính mình.

Nhưng cũng từ đây, chúng ta cần đặt ra một câu hỏi rất thực tế:

Chữa lành nên đứng ở đâu trong đời sống của một con người?

Nếu chỉ nghe nhạc, thiền, tham gia một buổi Sound Bath rồi trở về với một lối sống thiếu ngủ, ăn uống thất thường, ít vận động và luôn trong trạng thái căng thẳng, thì liệu chúng ta đã thực sự chăm sóc sức khỏe của mình chưa?

Có lẽ đã đến lúc nhìn chữa lành rộng hơn.

Bài viết này là phần kết của loạt podcast Chữa lành mà tôi đã thực hiện trước đây. Tôi không muốn phủ nhận những giá trị mà healing có thể mang lại. Điều tôi muốn làm rõ là: healing chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đặt đúng vị trí trong một đời sống khỏe mạnh và có trách nhiệm.

Chữa lành không phải toàn bộ câu chuyện.

Nó là một phần của câu chuyện lớn hơn: chăm sóc con người một cách toàn diện.

Chữa lành toàn diện bắt đầu từ những điều rất cơ bản

Sức khỏe không được tạo nên bởi một phương pháp duy nhất.

Cơ thể cần được ăn uống, nghỉ ngơi, vận động và chăm sóc đúng cách. Hệ thần kinh cần có thời gian phục hồi. Tâm trí cần được giải tỏa. Môi trường sống cũng có ảnh hưởng rất lớn. Và khi có bệnh, chúng ta cần được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Những điều này nghe có vẻ rất bình thường. Nhưng chính những điều bình thường ấy lại thường bị bỏ quên khi người ta đi tìm một giải pháp “đặc biệt” cho sức khỏe của mình.

Vì vậy, nếu nói về chữa lành toàn diện, tôi muốn bắt đầu từ những điều gần chúng ta nhất.

1. Hơi thở – Điều đầu tiên chúng ta có thể trở về

Chúng ta thở từ khi mới sinh ra và gần như không bao giờ nghĩ về nó.

Nhưng hãy thử để ý một chút.

Khi lo lắng, hơi thở thường trở nên nhanh và nông hơn. Khi căng thẳng, cơ thể dễ gồng lên. Khi quá bận rộn, chúng ta thậm chí có thể quên mất việc dừng lại để nhận biết mình đang thở như thế nào.

Hơi thở vì thế là một điểm bắt đầu rất tự nhiên.

Không phải vì hơi thở có thể chữa khỏi mọi bệnh, mà vì hơi thở gắn trực tiếp với trạng thái của cơ thể và là thứ chúng ta có thể chủ động quan sát ngay trong giây phút hiện tại.

Những thực hành thở chậm, đều và có ý thức có thể giúp con người thư giãn, giảm cảm giác căng thẳng và nhận biết cơ thể rõ hơn. Các kỹ thuật thư giãn có sử dụng hơi thở cũng đã được nghiên cứu trong lĩnh vực quản lý stress.

Nhưng điều quan trọng nhất có khi còn đơn giản hơn thế.

Khi ngồi xuống và chú ý vào hơi thở, chúng ta tạm ngừng chạy theo những việc đang diễn ra bên ngoài.

Một phút.

Hai phút.

Năm phút.

Không cần làm gì đặc biệt. Chỉ nhận biết mình đang hít vào, đang thở ra.

Nếu thấy hơi thở đang gấp, có thể giảm nhịp lại một cách nhẹ nhàng. Nếu cơ thể đang căng, có thể thả lỏng vai, hàm và bàn tay. Nếu đầu óc đang quá nhiều suy nghĩ, chỉ cần quay trở lại với cảm giác của hơi thở.

Đó là một cách rất đơn giản để bắt đầu chăm sóc mình.

Và cũng chính từ đây, chúng ta hiểu một điều: chữa lành đôi khi không bắt đầu bằng việc tìm thêm một phương pháp, mà bắt đầu bằng việc quay lại với những gì cơ thể vốn đã có.

2. Y học – Nền tảng không thể thay thế

Hơi thở có thể giúp chúng ta thư giãn và nhận biết cơ thể. Nhưng khi cơ thể có bệnh, chúng ta cần bước sang một nguyên tắc khác:

Y học vẫn là nền tảng không thể thay thế trong chẩn đoán và điều trị bệnh.

Khi cần khám, hãy đi khám.

Khi cần xét nghiệm, hãy làm xét nghiệm.

Khi bác sĩ chỉ định thuốc, hãy sử dụng thuốc đúng hướng dẫn.

Khi cần phẫu thuật hoặc một phương pháp điều trị chuyên môn, hãy tiếp nhận sự chăm sóc phù hợp.

Sound Healing, thiền, âm nhạc hay các phương pháp thư giãn không nên được đặt vào vị trí thay thế cho những điều đó.

Điều này không làm healing mất đi giá trị.

Ngược lại, khi hiểu rõ giới hạn của từng phương pháp, chúng ta sẽ biết cách sử dụng chúng đúng chỗ.

Một người đang điều trị bệnh và đồng thời biết cách thư giãn, ngủ tốt hơn, vận động phù hợp, chăm sóc tinh thần và xây dựng đời sống lành mạnh là một cách tiếp cận hoàn toàn khác với việc bỏ điều trị để tìm một phương pháp chữa lành duy nhất.

Chăm sóc sức khỏe không phải là chọn y học hay healing. Trong nhiều trường hợp, đó là biết khi nào cần y học và healing có thể hỗ trợ ở đâu.

3. Dinh dưỡng – Cơ thể cần được nuôi dưỡng mỗi ngày

Chúng ta thường quan tâm đến việc mình nghe gì, thiền thế nào, tập gì, nhưng lại ít để ý đến một việc diễn ra mỗi ngày: mình ăn gì.

Cơ thể cần năng lượng và chất dinh dưỡng để hoạt động.

Một chế độ ăn lành mạnh không nhất thiết phải cầu kỳ. Điều quan trọng là sự cân bằng, đa dạng và phù hợp với nhu cầu của cơ thể.

Ăn nhiều loại thực phẩm khác nhau. Tăng rau quả và những nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng. Hạn chế thực phẩm quá nhiều đường, muối và chất béo không có lợi. Hạn chế việc ăn uống theo cảm xúc hoặc theo những trào lưu nhất thời.

Và quan trọng hơn cả là đừng biến chuyện ăn uống thành một cuộc chiến với chính mình.

Không cần ngày nào cũng phải hoàn hảo.

Điều có ý nghĩa hơn là những lựa chọn lặp lại mỗi ngày.

Một bữa ăn tử tế không tạo ra sức khỏe ngay lập tức. Nhưng hàng nghìn bữa ăn trong nhiều năm chắc chắn có liên quan đến cách cơ thể chúng ta vận hành.

4. Giấc ngủ – Khoảng thời gian cơ thể được nghỉ

Có một điều rất nhiều người biết nhưng vẫn khó thực hiện: ngủ đủ.

Chúng ta có thể mua một chiếc đệm tốt hơn, nghe nhạc thư giãn, tập thiền trước khi ngủ, dùng tinh dầu hoặc tạo một không gian thật đẹp cho phòng ngủ.

Nhưng nếu vẫn thường xuyên thức khuya, ngủ quá ít và duy trì lịch sinh hoạt thất thường thì cơ thể khó có được thời gian nghỉ ngơi cần thiết.

Giấc ngủ không phải khoảng thời gian “không làm gì”.

Đó là lúc cơ thể và não bộ có cơ hội thực hiện nhiều quá trình phục hồi và điều chỉnh cần thiết.

Vì vậy, trước khi tìm một phương pháp mới để chữa lành tình trạng mệt mỏi, đôi khi câu hỏi đầu tiên nên là:

Tối qua mình đã ngủ được bao nhiêu tiếng?

Nếu câu trả lời thường xuyên là bốn hoặc năm tiếng, có lẽ việc cần làm trước tiên không phải là tìm thêm một liệu pháp.

Mà là tìm cách trả lại cho cơ thể thời gian nghỉ ngơi.

5. Vận động – Cơ thể cần được chuyển động

Một cơ thể khỏe mạnh không chỉ cần được nghỉ mà còn cần được vận động.

Không nhất thiết phải chạy bộ hàng giờ hay tập luyện thật nặng.

Đi bộ mỗi ngày. Leo cầu thang. Đạp xe. Giãn cơ. Tập yoga. Làm việc nhà. Tập luyện phù hợp với tuổi và thể trạng.

Những chuyển động đơn giản ấy đều tốt hơn việc ngồi bất động trong thời gian quá dài.

Vận động cũng là cách để chúng ta quay trở lại với cơ thể.

Khi đi bộ, hãy thử bỏ điện thoại xuống một lúc và cảm nhận bước chân.

Khi giãn cơ, để ý xem vùng nào trên cơ thể đang căng.

Khi tập luyện, đừng chỉ quan tâm đến số calo đã tiêu hao. Hãy quan tâm xem cơ thể đang cảm thấy thế nào.

Vận động không nhất thiết phải là một cuộc thi. Nó trước hết là cách cơ thể được sống đúng với chức năng của mình.

6. Môi trường sống – Đừng chỉ chữa bên trong khi bên ngoài vẫn liên tục gây căng thẳng

Có một câu hỏi cũng rất đáng để đặt ra:

Môi trường mình đang sống có đang giúp mình khỏe hơn không?

Ánh sáng.

Không khí.

Tiếng ồn.

Không gian làm việc.

Điện thoại.

Mạng xã hội.

Nhịp độ công việc.

Những mối quan hệ xung quanh.

Tất cả đều có thể ảnh hưởng đến cách chúng ta cảm nhận và sống mỗi ngày.

Nếu một người dành một giờ để thiền nhưng mười hai giờ còn lại sống trong áp lực liên tục, ngủ không đủ và luôn bị thông báo trên điện thoại làm gián đoạn, thì việc thay đổi môi trường sống có thể quan trọng không kém việc tìm thêm một phương pháp thư giãn.

Có khi điều cần làm không phải là thêm một thứ vào cuộc sống, mà là bớt đi một thứ đang làm mình quá tải.

Bớt một vài giờ trên mạng xã hội.

Bớt một cuộc hẹn không cần thiết.

Bớt tiếng ồn.

Bớt công việc mang về nhà.

Hoặc đơn giản là dành một khoảng thời gian mỗi ngày không có màn hình.

Những thay đổi nhỏ như vậy mới là thứ có thể ở lại lâu dài.

7. Đời sống tinh thần – Cách chúng ta sống với chính mình

Cuối cùng là phần khó nhìn thấy nhất nhưng lại có mặt trong hầu hết mọi ngày: đời sống tinh thần.

Chúng ta đối diện với cảm xúc của mình như thế nào?

Có biết nghỉ khi mệt không?

Có dám nói “không” khi một việc vượt quá khả năng không?

Có một người để chia sẻ khi gặp khó khăn không?

Có đang sống trong một mối quan hệ khiến mình liên tục căng thẳng không?

Có đang quá khắt khe với chính mình không?

Những câu hỏi ấy không có câu trả lời giống nhau cho tất cả mọi người.

Nhưng việc dừng lại để hỏi đã là một bước quan trọng.

Chữa lành không có nghĩa là lúc nào cũng phải bình an.

Cuộc sống vẫn có những ngày buồn, những giai đoạn thất vọng, những mất mát và những vấn đề không thể giải quyết ngay.

Điều quan trọng là chúng ta học được cách nhận biết điều gì đang xảy ra với mình và biết tìm sự hỗ trợ khi cần.

Đôi khi là một người bạn.

Đôi khi là gia đình.

Đôi khi là một chuyên gia tâm lý.

Và trong những trường hợp liên quan đến sức khỏe thể chất hoặc tinh thần cần đánh giá chuyên môn, đó có thể là bác sĩ hoặc nhân viên y tế phù hợp.

Healing nên đứng ở đâu?

Sau tất cả những điều trên, có lẽ vị trí của healing trở nên rõ ràng hơn.

Sound Healing, music therapy, thiền, Voice Healing, yoga, chuông xoay hay những thực hành thư giãn có thể tạo ra những khoảng không gian để con người chậm lại, nghỉ ngơi, lắng nghe cơ thể và kết nối với đời sống bên trong.

Đó là giá trị mà chúng ta có thể trân trọng.

Nhưng healing không cần phải trở thành một lời hứa quá lớn.

Không cần nói rằng một âm thanh có thể giải quyết mọi vấn đề.

Không cần khiến người ta tin rằng chỉ cần tham gia một buổi trị liệu là mọi khó khăn sẽ biến mất.

Và càng không nên khiến một người bỏ qua việc thăm khám hoặc điều trị khi họ thực sự cần chăm sóc y khoa.

Healing có giá trị nhất khi biết mình đang làm gì và cũng biết mình không làm được gì.

Khi đó, âm thanh có thể là một khoảng nghỉ.

Một bài thiền có thể là một khoảng lặng.

Một buổi Sound Bath có thể giúp một người dành thời gian cho chính mình.

Một giọng hát có thể tạo nên cảm giác kết nối.

Nhưng sau khi buổi thực hành kết thúc, chúng ta vẫn trở về với cuộc sống thật.

Vẫn phải ăn.

Vẫn phải ngủ.

Vẫn phải vận động.

Vẫn phải làm việc.

Vẫn phải giải quyết các mối quan hệ.

Vẫn phải đi khám khi cơ thể có vấn đề.

Và chính cách chúng ta sống mỗi ngày mới quyết định phần lớn hành trình chăm sóc sức khỏe của mình.

Kết – Chữa lành toàn diện là cách chúng ta sống

Có lẽ câu hỏi cuối cùng không nên là:

“Phương pháp chữa lành nào tốt nhất?”

Mà là:

“Mình đang chăm sóc cuộc sống của mình như thế nào?”

Mình có ngủ đủ không?

Mình có ăn uống tử tế không?

Mình có vận động không?

Mình có thở và biết mình đang thở không?

Mình có dành thời gian nghỉ ngơi không?

Môi trường mình đang sống có phù hợp không?

Khi có vấn đề về sức khỏe, mình có tìm đến đúng người, đúng chuyên môn không?

Và quan trọng nhất, mình có thực sự lắng nghe cơ thể và chính mình không?

Chữa lành toàn diện không phải là tìm ra một phương pháp có thể giải quyết tất cả.

Nó là quá trình đưa nhiều điều tưởng như rất nhỏ trở lại đúng vị trí trong đời sống.

Một giấc ngủ đủ.

Một bữa ăn tử tế.

Một cuộc đi bộ.

Một hơi thở sâu.

Một khoảng thời gian không có điện thoại.

Một cuộc trò chuyện thật lòng.

Một lần đi khám đúng lúc.

Một buổi thiền.

Một không gian âm thanh đủ yên để mình nghe lại chính mình.

Tất cả những điều đó, khi được thực hiện đều đặn và phù hợp, mới tạo thành một đời sống khỏe mạnh.

Kết thúc loạt podcast Chữa lành, tôi không mong người nghe nhớ thêm một phương pháp.

Tôi chỉ mong mỗi người có thể mang theo một câu hỏi đơn giản:

Hôm nay mình đã chăm sóc bản thân đủ tốt chưa?

Nếu câu trả lời là chưa, cũng không sao.

Ngày mai vẫn còn đó.

Và đôi khi, hành trình chữa lành bắt đầu rất đơn giản:

Ngồi xuống.
Thở.
Lắng nghe.
Rồi từ đó, sống khác đi một chút.