Music Therapy

MUSIC THERAPY - TRỊ LIỆU ÂM NHẠC 

Music Therapy là một lĩnh vực chuyên môn sử dụng âm nhạc và các trải nghiệm âm nhạc trong một mối quan hệ trị liệu có mục đích, nhằm hỗ trợ những mục tiêu cụ thể về thể chất, tâm lý, nhận thức, giao tiếp, cảm xúc và xã hội.

Điểm cốt lõi của Music Therapy không nằm ở việc “nghe một bản nhạc hay để cảm thấy dễ chịu”.

Âm nhạc ở đây là phương tiện của một quá trình trị liệu có chủ đích.

Người được trị liệu không chỉ có thể nghe nhạc, mà còn có thể hát, chơi nhạc cụ, ứng tác, sáng tác, chuyển động theo âm nhạc, viết lời, trao đổi về lời ca, sử dụng âm nhạc kết hợp với hình ảnh hoặc tham gia vào nhiều hình thức hoạt động âm nhạc khác.

Điều quyết định một hoạt động có phải Music Therapy hay không không nằm ở bản thân bài hát hay nhạc cụ.

Nó nằm ở mục tiêu trị liệu, quá trình đánh giá, mối quan hệ trị liệu, cách can thiệp được thiết kế và cách kết quả được theo dõi, đánh giá.

MUSIC THERAPY KHÔNG PHẢI CHỈ LÀ NGHE NHẠC

Đây là điểm đầu tiên cần hiểu rõ.

Nghe nhạc có thể mang lại thư giãn, cảm xúc hoặc niềm vui.

Nhưng Music Therapy là một quá trình chuyên môn rộng hơn nhiều.

Một Music Therapist có thể sử dụng âm nhạc theo cách tiếp nhận, tức người tham gia chủ yếu lắng nghe.

Nhưng cũng có thể sử dụng các hình thức chủ động như hát, chơi nhạc cụ, ứng tác, sáng tác, chuyển động theo nhạc hoặc tương tác âm nhạc.

AMTA liệt kê nhiều hình thức can thiệp trong Music Therapy như nghe nhạc có chủ đích, ứng tác, sáng tác ca khúc, thảo luận lời ca, âm nhạc và hình ảnh, biểu diễn, học tập thông qua âm nhạc, thư giãn có hỗ trợ bằng âm nhạc và vận động theo âm nhạc.

Vì vậy, Music Therapy không bị giới hạn vào một thể loại âm nhạc hay một kỹ thuật duy nhất.

ÂM NHẠC TRONG MUSIC THERAPY LÀ MỘT CÔNG CỤ CHUYÊN MÔN

Với một người làm âm nhạc, điều thú vị của Music Therapy nằm ở chỗ:

Âm nhạc vừa là nghệ thuật, vừa trở thành phương tiện can thiệp.

Giai điệu có thể được sử dụng để tạo cấu trúc.

Tiết tấu có thể tạo nhịp và hỗ trợ vận động.

Hòa âm và cao độ tạo nên màu sắc và trạng thái âm nhạc.

Âm sắc giúp tạo nên những chất liệu cảm giác khác nhau.

Lời ca có thể mở ra ngôn ngữ và khả năng biểu đạt.

Giọng hát tạo nên một kênh giao tiếp trực tiếp giữa con người với con người.

Ứng tác tạo ra một không gian phản hồi tức thời giữa người trị liệu và người được trị liệu.

Và sự im lặng cũng có thể trở thành một phần của quá trình.

Đó là lý do Music Therapy đòi hỏi người thực hành không chỉ hiểu về con người và trị liệu, mà còn cần có năng lực âm nhạc thực sự.

MUSIC THERAPY VÀ NGƯỜI LÀM NHẠC

Đây là một điểm rất đáng chú ý.

Một Music Therapist không nhất thiết phải là một nghệ sĩ biểu diễn theo nghĩa truyền thống.

Nhưng năng lực âm nhạc là một thành phần quan trọng của nghề.

Người thực hành cần có khả năng sử dụng âm nhạc một cách linh hoạt để đáp ứng với người đang ở trước mặt mình.

Có thể cần thay đổi tông.

Thay đổi tempo.

Thay đổi cấu trúc.

Đổi nhạc cụ.

Đơn giản hóa hòa âm.

Lặp lại một motif.

Tạo một ostinato.

Ứng tác theo phản hồi của người tham gia.

Hoặc bỏ hoàn toàn cấu trúc đã chuẩn bị để phản hồi ngay tại thời điểm đó.

Âm nhạc vì vậy không còn là một tác phẩm được trình diễn cho người nghe.

Nó trở thành một phương tiện tương tác.

ĐÁNH GIÁ – MỤC TIÊU – CAN THIỆP – ĐÁNH GIÁ LẠI

Một đặc điểm quan trọng phân biệt Music Therapy chuyên môn với việc sử dụng âm nhạc nói chung là tính có mục tiêu và có quy trình.

Music Therapist trước hết cần tìm hiểu và đánh giá nhu cầu của người được trị liệu.

Từ những thông tin đó, họ xác định mục tiêu phù hợp.

Sau đó thiết kế các can thiệp âm nhạc tương ứng.

Trong quá trình thực hiện, phản ứng của người tham gia tiếp tục được quan sát và đánh giá.

Can thiệp có thể được điều chỉnh khi cần thiết.

Sau một khoảng thời gian, kết quả được xem xét để xác định mức độ tiến triển và bước tiếp theo.

Vì vậy, Music Therapy không phải là:

“Nghe bản nhạc này vì nó được cho là chữa lành.”

Mà là:

“Âm nhạc này, hoạt động âm nhạc này và cách tương tác này đang phục vụ mục tiêu trị liệu cụ thể nào của người này?”

Đó là một khác biệt rất lớn.

MUSIC THERAPY CÓ THỂ SỬ DỤNG ÂM NHẠC NHƯ THẾ NÀO?

NGHE NHẠC CÓ CHỦ ĐÍCH

Người tham gia nghe những tác phẩm được lựa chọn phù hợp với mục tiêu của quá trình trị liệu.

Âm nhạc có thể được sử dụng để hỗ trợ thư giãn, điều chỉnh trạng thái, khơi gợi ký ức, tạo cơ hội biểu đạt hoặc phục vụ những mục tiêu cụ thể khác.

HÁT

Hát có thể trở thành một hình thức biểu đạt và giao tiếp.

Đối với một số người, việc hát tạo ra một kênh thể hiện mà lời nói thông thường không dễ dàng có được.

SÁNG TÁC CA KHÚC

Người tham gia có thể cùng Music Therapist viết lời, tạo giai điệu hoặc xây dựng một bài hát.

Quá trình này có thể trở thành phương tiện để diễn đạt trải nghiệm, suy nghĩ, ký ức hoặc cảm xúc.

ỨNG TÁC ÂM NHẠC

Đây là một trong những điểm rất đặc biệt của Music Therapy.

Âm nhạc được tạo ra ngay tại thời điểm tương tác.

Music Therapist có thể đáp lại một âm thanh, một nhịp điệu, một giai điệu hoặc một cử chỉ âm nhạc của người tham gia.

Hai bên có thể hình thành một cuộc đối thoại không cần dùng lời.

ÂM NHẠC VÀ HÌNH ẢNH

Âm nhạc có thể được kết hợp với hình ảnh hoặc quá trình tưởng tượng có hướng dẫn, tùy theo mục tiêu và phương pháp của người thực hành.

ÂM NHẠC VÀ CHUYỂN ĐỘNG

Nhịp điệu, tempo và cấu trúc âm nhạc có thể được sử dụng trong các hoạt động chuyển động hoặc phục hồi chức năng phù hợp.

MUSIC THERAPY KHÔNG CÓ “MỘT BẢN NHẠC CHỮA LÀNH CHO TẤT CẢ”

Đây là một quan niệm cần được loại bỏ.

Không có một bài hát duy nhất có tác dụng giống nhau đối với mọi người.

Không có một tần số duy nhất phù hợp với mọi cơ thể.

Không có một thể loại âm nhạc nào mặc nhiên tốt hơn tất cả các thể loại khác.

Một bản nhạc có thể khiến người này thư giãn nhưng khiến người khác khó chịu.

Một bài hát có thể tạo cảm giác an toàn cho một người nhưng lại gợi lên một ký ức đau buồn đối với người khác.

Chính vì vậy, Music Therapy đặt trọng tâm vào cá nhân.

Âm nhạc được lựa chọn dựa trên con người cụ thể, mục tiêu cụ thể và bối cảnh cụ thể.

ÂM NHẠC VÀ KÝ ỨC

Âm nhạc có một mối quan hệ đặc biệt với ký ức cá nhân.

Một giai điệu có thể gợi nhớ một thời điểm.

Một giọng hát có thể gợi nhớ một con người.

Một bài hát có thể đưa người nghe trở lại một không gian đã rất xa.

Trong Music Therapy, những liên tưởng này có thể trở thành chất liệu để làm việc.

Nhưng người thực hành không nên áp đặt rằng một bản nhạc nhất định chắc chắn sẽ tạo ra một ký ức hoặc một cảm xúc nhất định.

Ý nghĩa của âm nhạc thuộc về trải nghiệm của từng người.

ÂM NHẠC VÀ CẢM XÚC

Music Therapy không nhất thiết nhằm làm cho người tham gia “vui lên”.

Một mục tiêu trị liệu có thể liên quan đến việc nhận biết và biểu đạt cảm xúc.

Vì vậy, âm nhạc đôi khi có thể mở ra những cảm xúc phức tạp.

Buồn.

Nhớ.

Tức giận.

Sợ hãi.

Hy vọng.

Bình yên.

Điều quan trọng không phải là loại bỏ ngay những cảm xúc đó, mà là tạo ra một không gian chuyên môn và an toàn để người tham gia có thể biểu đạt và làm việc với trải nghiệm của mình theo mục tiêu trị liệu.

MUSIC THERAPY CÓ CƠ SỞ NGHIÊN CỨU KHÔNG?

Có.

Music Therapy đã được nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực và nhiều nhóm đối tượng.

Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp đa cấp công bố năm 2025, tổng hợp 51 nghiên cứu với 93 effect sizes, cho thấy Music Therapy có hiệu quả mức trung bình đối với các kết quả liên quan đến lo âu; tác động lên các chỉ số sinh lý nhỏ hơn và không có ý nghĩa thống kê trong phân tích đó. Các tác giả cũng nhấn mạnh sự khác biệt giữa các hình thức can thiệp và nhu cầu tiếp tục nghiên cứu. 

Điều này cho thấy Music Therapy có một nền tảng nghiên cứu thực sự, nhưng không có nghĩa rằng mọi hoạt động sử dụng âm nhạc đều là Music Therapy hoặc mọi kết quả đều được đảm bảo.

KHOA HỌC KHÔNG LOẠI BỎ NGHỆ THUẬT

Một điều rất đẹp của Music Therapy là nó không biến âm nhạc thành một viên thuốc.

Âm nhạc vẫn là âm nhạc.

Vẫn có giai điệu.

Vẫn có nhịp điệu.

Vẫn có hòa âm.

Vẫn có âm sắc.

Vẫn có giọng hát.

Vẫn có sự im lặng.

Nhưng trong bối cảnh trị liệu, những yếu tố nghệ thuật ấy được sử dụng với một mục tiêu chuyên môn cụ thể.

Đó là nơi nghệ thuật và khoa học gặp nhau.

Đó cũng là lý do người làm Music Therapy cần đồng thời hiểu con người và hiểu âm nhạc.

MUSIC THERAPY VÀ SOUND HEALING

Hai lĩnh vực này có vùng giao thoa nhưng không nên đồng nhất.

Sound Healing thường tập trung vào trải nghiệm âm thanh: âm sắc, độ ngân, cộng hưởng, rung động, không gian và sự lắng nghe.

Music Therapy sử dụng âm nhạc như một phương tiện trong một quá trình trị liệu có mục tiêu, có đánh giá và có quan hệ trị liệu.

Sound Healing có thể sử dụng Singing Bowl, Gong, Crystal Bowl, Tingsha và nhiều âm cụ khác.

Music Therapy có thể sử dụng nghe nhạc, hát, chơi nhạc cụ, ứng tác, sáng tác, chuyển động và nhiều hình thức hoạt động âm nhạc khác.

Sound Healing có thể tạo ra một không gian để nghỉ ngơi và lắng nghe.

Music Therapy hướng tới những mục tiêu được xác định cụ thể cho người được trị liệu.

Hai lĩnh vực có thể gặp nhau ở âm thanh.

Nhưng nền tảng chuyên môn và mục đích sử dụng âm nhạc là khác nhau.

MUSIC THERAPY TẠI MSOUND HEALING

Trong hệ phương pháp MSOUND Healing, kiến thức và các nguyên lý của Music Therapy được ứng dụng như một nền tảng để xây dựng những trải nghiệm âm nhạc có cấu trúc, có chủ đích và tôn trọng bằng chứng.

Music Therapy đúng nghĩa là một lĩnh vực chuyên môn có đào tạo, thực hành lâm sàng, tiêu chuẩn nghề nghiệp và những yêu cầu năng lực cụ thể. Vì vậy, MSOUND phân biệt rõ giữa việc ứng dụng kiến thức, nguyên lý của Music Therapy trong thực hành âm nhạc và việc cung cấp Music Therapy lâm sàng trong đúng phạm vi chuyên môn.

Với nền tảng âm nhạc chuyên nghiệp, MSOUND có thể đi sâu vào những yếu tố tạo nên bản chất của âm nhạc:

• Giai điệu
• Tiết tấu
• Hòa âm
• Âm sắc
• Cao độ
• Trường độ
• Cấu trúc
• Giọng hát
• Ứng tác
• Ký ức âm nhạc
• Mối quan hệ giữa người tạo âm thanh và người tiếp nhận âm thanh

Đó là một thế giới rộng lớn, nơi âm nhạc không chỉ được nghe mà còn có thể trở thành phương tiện để kết nối, giao tiếp, biểu đạt và hỗ trợ con người trong những quá trình có mục tiêu.

Trong Music Therapy lâm sàng, âm nhạc được sử dụng trong một quá trình trị liệu chuyên môn với những mục tiêu cụ thể.

Tại MSOUND, những kiến thức và nguyên lý này được tiếp cận để phát triển các trải nghiệm âm nhạc có chủ đích, hỗ trợ thư giãn, biểu đạt cảm xúc, kết nối, lắng nghe và tự nhận biết.

Âm nhạc không chỉ là thứ chúng ta nghe.

Âm nhạc còn có thể trở thành một phương tiện để con người gặp chính mình và gặp người khác.